header hoochsaet

van Hoochsaet naar Hoogzaad

van verleden naar heden

Claas Hoogzaad 1781 – ??
 
Deze Nicolaas Jansen Hoogzaad, zoals hij in de acte genoemd wordt, deserteerde op 14 maart 1804 uit het Bataafse leger.
 
Hij verwekte in 1807 een kind bij Neeltje Hogewater terwijl ze niet getrouwd waren en verdween daarna met de noorderzon. Het meisje dat Catharina heette stierf na 1½ maand. Neeltje trouwde daarna nog twee keer.
 
Hieronder de originele tekst van het Vonnis.

De transcriptie van het vonnis
Blad 1
Inventarisnummer: 3    Dossiernummer: 418    Jaar: 1805
418 Pro Justitia

Geregistreerd in het Register der vonissen aan de Hooge Militaire Vierschaar
ter herziening ingezonden op Folio 163. J. Schrijnen
Vonnis
Alzoo Nicolaas Jansen Hoogzaad oud 24 Jaren en geboren in de Heer Huigenwaard bij Alkmaar, Grenadier in het 9 Bataillon Infantery en thans gedetineerd in het povoosthuis alhier officieren Commissarissen heeft bekend en ook anderszins aan dezen krijgsraad gebleken is, dat hij gedetineerde het land omtrent een Jaar heeft gediend als Fuselier en Grenadier in het 9 Bataillon bij het 18 Bataillon Infanterij zijnde geïncorporeerd op den 14 Maart 1804 in de Beverwijk in Nachtquartier heeft geleegen, en uit het zelve is gedeserteerd:
-    dat hij gedetineerde zich vervolgens heeft geëngageerd in de 4e Compagnie van het 3e Bataillon Jagers, onder een naam van Claas Molenaar en bij hetzelve drie maanden heeft gediend:
-    dat hij gedetineerde zich vervolgens in het laatst van de Maand Maart ll: op Texel vrijwillig in arrest heeft begeven.

Dat hij gedetineerde niets tot zijn verschooning getracht heeft in te brengen, als dat hij in dronkenschap zoude zijn gedeserteerd. En vermits de gedetineerde zich derhalven heeft schuldig gemaakt aan de Misdaad van desertie, het welk eene zaak is van de nadeeligsten gevolgen voor ’s Lands Militairen dienst welke overzulks in een land van goede Justitie niet kan worden geleeden, maar anderen ten afschrik volgens de streng-
Blad2
heid der Wet behoort te worden gestraft. Zoo is het dat de Krijgsraad van het Garnisoen te Alkmaar met rijpe deliberatie van Rade door gezien en overwogen hebbende als het geene ter Materie dienende was of konde moveren, doende Recht in den Naam en van wegen het Bataafsche Volk, den Gedetineerden verklaard, Eerloos en Infaam, indien volgende onwaardig om het land ooit als Militair te dienen;
-    Condemneert den Gedetineerden wijders om te worden geconfineerd om in ’s Lands dienst het zij binnen de Republiek, het zij in haare buitenlandsche bezittingen op zoodaanige wijze te worden geëmployeerd, als door het Staats bewind zal worden bepaald en zulks voor den tijd van Zes Jaaren;
-    Bant den Gedetineerden daarna uit dit Gemenebest, zonder ooit daar weder in te mogen komen, op poene van zwaarder Straf.

Condemneert den Gedetineerden wijders in de Kosten en Misen van Justitie en in de Kosten van den processe ter taxatie van den Krijgsraad. Aldus gevonnisd door den Krijgsraad van het Garnisoen te Alkmaar opheden den 18e September 1805. Present den Major L. A. J. Eechout President, en den Capitein P.H. Luijkel, den Lient. A. van Essen, den 2e Lient. G.L. Stellenrich, den Sergeant B. Bellaar, den Corporaal J. Gilet, en den Fuslier R. Wikkelikhof als leden van den Krijgsraad.
Blad 3
Extract uit het Register det Resolutiën van de Hooge Militairen Vierschaar der Bataafsche Republiek, genomen op Donderdag den 19e September 1805.
Het Vonnis door den Krijgsraad des Guarnizoens van Alkmaar, ten laste van Nicolaas Jansen Hoogzaad Grenadier in het 9e Battaillon Infanterie gewezen, met de daar toe behoorende stukken gelezen, en geëxamineerd zijnde, Is na rijpe deliberatie goedgevonden en verstaan het zelve vonnis te approberen, zoo als dat geäpprobeerd worde door deze, en zullende alzoo tens fine van executie aan wel gemelden Krijgsraad worden teruggezonden
 
provoosthuis                 =    militaire gevangenis
fuselier                           =    met een geweer bewapende infanterist
                                               (soldaat die de directe strijd in het veld levert)
grenadier                       =    keursoldaat van de infanterie
incorporeren                 =    inlijven
quartier                          =    tijdelijke verblijfplaats van een militair
engageren                      =    tot bepaalde diensten verbinden
deliberatie                      =    overleg, beraadslaging
moveren                         =    in beweging zetten
condemneren                =    veroordelen, afkeuren
op poene van                 =    op straffe van (pœna = straf,boete [Latijn])
extract                             =    uittreksel
approberen                    =    toestemmen
ten fine van executie    =    ten einde daarop het vonnis uit te voeren
 
Uit een legeronderdeel deserteren en je bij een ander onderdeel onder een andere naam aanmelden was je reinste oplichting. Voor het aanmelden voor militaire dienst ontving je toen handgeld. Dat is waarschijnlijk de reden geweest dat Klaas zich bij een ander legeronderdeel aanmeldde. Hij zat dus behoorlijk fout en daar stond een zware straf op. Door de overgang van de Bataafse Republiek naar het Koninkrijk Holland werd hem in 1806 gratie verleend.